The Newah (नेपाल भासँ थःगु बिचाः प्वन्केगु हलिमे छगुहे जक नेवाः ब्लग् )

Jwojalapa/Hello to all our pasapin! (LAST UPDATED on 3 Dec. 08)

Thanks to your active support of great responses through comments, news and views, articles, poems etc. we are pleased to announce that we are going to complete our first year blogging in Nepal Bhasa on 1129 Pohela Ga 6 (16th January 2009). We are also grateful to our thousands of silent reader pasapin, without whose support we couldn’t have come this long, blogging in Nepal Bhasa linking our Newah pasapin all over the world.

Many of our readers responded in Nepal Bhasa. They were great efforts despite most of us have had no formal education in our own mother tongue and off course strong challenges to those who barred us from getting educated in our own mother tongue, our basic right and opportunity looted in our own native land - a never forgivable crime to the indigenous Newah people of Nepal Mandala.

But by using Nepal Bhasa in our blog, despite some difficulties, we have proved that the Newah, our culture and language can not be so easily wiped out until there is a bunch of progressive Newahs living in this world be they at home or abroad. As the World’s only blog in Nepal Bhasa, we are completing a full year of blogging on 1129 Pohela Ga 6 (16th January 2009), send us what you have felt about The Newah or anything else including news, views, poem, video reporting and interviews to share with us. We will post them on the new website we are planning or on a special publication to be printed to celebrate our 1st year of झी The Newah! More in Nepal Bhasa.

झी The Newah यात दच्छि केनीगु।
नेसं ११२९ थिंला थ्व५(पञ्चमी) बुधवाः

The Newah ज्याकुठि- हलिमे छगुहे जक नेपाल भासया ब्लग झी The Newah यातः नेस ११२९ पोहेँला गा६ (षष्ठी) कुन्हु दच्छि केनीगु जुल। दच्छि धइगु १२(झिंनि)ला। १२(झिंनि)ला धइगु ३६५(स्वसःव खुईन्या) न्हु। अले ३६५ (स्वसःव खुईन्या)न्हु धइगु ८७६०(चेःरो,न्हेःसः व खुइ)धउ। अले, मिनिट् व सेकण्डँ निनाँ स्वयेबलेला ५,२५,६००(न्यालाख् नीन्यारो व खुसः)मिनिट्; ३,१५,३६०००(स्वकोटि, झिंन्यालाख व स्वीखुरो) सेकेण्ड् थ्यँवः। थुलिमछि सेकेण्ड् छिकपिसँ झी The Newah यातः माया यानादिल।

झीगु भासँ मिनिट् व सेकेण्ड् यात मिनेट् व सेकेन् धाइगु सिबे मेगु छु धाइ जिँ मसिल। थुकीँ छु सीदु धाःसा झीगु भास गुलि छेलेमागु उलि छेलेमफूगुलिँ, नत आपासिनं काचाक्क छुँ धायेफु, न न्हूँगु खँग्वयात नेपाल भासे थःगुहे रूप बीफु? थुकीया हुनि झीगु माँभासँ आखः ब्वने मदूगु। मदूगु मखु, मदेकूगु जुयाच्वन। २४० (निसः व पी)दँया दुने आक्रमणकारि शाहवंसया शासन् याःपिँ दथुईनं, आपासिनँ नेपाल भास ल्हागु जक मखु, सफू च्वःपिँहे दु। बुंगद्यः (लोकनाथ) नेपाले बिज्याकुगु खँ न्ह्यथनातःगु “सिनाज्या” धइगु म्येसफू च्वःम्ह जुजु रणबहादुर शाह (सन् १७७७-१८०५), नेःपित्याना निर्बल जुया च्वम्ह धुँयात महासत्व बोधिसत्वँ, थःगु ला धेना नकूगु खँयात प्याखँ सफुली न्ह्यथँम्हँ जुजु राजेन्द्र विक्रम् शाह (सन् १८१६-१८४७), अले भिमसेन् थापाया किजा, भजन् म्ये च्वया नाँजाम्ह रणबीर सिं थापा (सन् १७९०-) थेँ जाःपिँ खस जातिया शासकतेसँहे नेपाल भासया सफूत च्वया थकूगु दु धाःसा, झीगु माँ भास नेपाल भासँ आखः ब्वनेगु मदूगु मखुसे, मदेका छोगु धका स्पस्ट याः।

व गथे धाःसा, सन् १८४६ (झिंच्यासः व पीखु) दे, जंग बहादुर राणाँ यागु कोट पर्वँ निसेँ सुरु जूगु राणा सासन (सन् १८४६-१९५०) निसेँ, नेपाल भास साहित्ये योगदान याःपिँ शासकत न्यने मदया वंगु जक मखु, सन् १९०५ साले, नेपाल भास यात नेवारी हेला याना, खस भासयात “नेपाली” धायेगु याना सरकारी भासा धका घोषणा याना, नेपाल भासयात तेलाहःगु खँ लुमनी बलेला ख्वयेला न्हिलेला जू। “माँ” धइगु शीर्षके चिनाखँ च्वल धका झी कविकेशरि चित्तधर हृदयजु यात कुना बिल। उलिजक मखु, महेन्द्रया पालेला “एकदेश एक भाषा” एकाधिकार नीति हया माँ भासँ आखः ब्वनेगु अधिकार जक मखुसे, माँ भास छेलेगु अधिकार हे मदेका बिल। भास, जाति, बुद्ध धर्म धइगु नाँ कालकि हे “पाजुपिनि” थाय् यंकाबीगु। खस भासयात “नेपाली” धया रा्ष्ट्र भास याना सलंस दँ पुलाँगु नेपाःया राष्ट्र भास, नेपाल भासयात निषेध याना बिल। खस जातिया बर्मु, क्षेत्रि बाहेक मेँपिला नेपाःमित मखुथेँ याना बिल। बुद्ध जन्म जूगु देसयात “एक मात्र हिन्दु अधिराज्य” घोषणा याना, भन्ते गुरुपिन्त बुद्धया बाखँ कन धका कुना बिल। बिरेन्द्रया पाले शान्ति स्तूपयात गोलिँ केका ध्वस्त यानाबिल। राणातेगु पालेला भन्तेपिन्तः देसँहे पितना छोगु। झीगु, माँदे, नेपाःयात लाका जक कयाँ मगानाँ, झीगु जाति, भास व धर्मयात समेतँहे याःगु अन्याय् इतिहासँ लोमंकी मखुनि।

अथेसाँ बिचाःयानादिसँ झी नेवाःतेगु, धैर्य, बुद्धि, बल व प्रज्ञा, गुलि दु? नेपाःया आगन्तुक शासकतेसँ, झीतः, झीगु जाति, भास व धर्मयात गुलि तेलाहःसाँ झीसँ वाकुतिनाँसा यायेफूगु योगदान याना हयाच्वंगु दु। थ्व झीगु धैर्य। गुलिसिनँला, बौद्ध धायेगु ग्याना हिन्दु धका केना सरकारे दुने दुहाँवना नेवाःतेगु सः भचासाँ शासकतेगु न्हायेपने तीजक तया ब्यूपिँनं दु। थ्व झीगु बुद्धि। शारीरिककथँ पलमानतनं नेवाःते दथुइ मदूगु मखु, अयेनं झीसँ गबले झीतः स्याःवःपिँ ज्यानमारातेगु बदला मकया। थ्व झीगु बल खः। झीगु, देः, झीगु भास, धर्म संस्कृतियात ज्यान पायेफुपिँ नेवाः जातिया उत्थान जक मखु देसवासी सकसितँहे भीन्केगु इच्छा। थ्व झीगु प्रज्ञा खः। थ्वहे धैर्य, बुद्धि, बल व प्रज्ञा धैगु प्यंगः घःचाया रथ खः, झी नेवाःत सकले न्ह्याःवना च्वंगु। झी The Newah नं थ्व रथयात न्ह्याकायंकेगु कुतः गुलितक सफल जुइ व फुक्क पेंगः घःचा दूगु बुंगद्यःया रथयात हःस्ते हाइँस्तेयाना सालिपिँ दुसाजक न्ह्यावनीथेँ, झी The Newah या कुतःयातनं झी सकसिगु भलसा दुसा जक न्ह्यावने फइ।

खँ ताहाकः जुल न्हि। आः The Newah नँ छुयाये तेना धइगु खँ कने। झीसँ यायेमागु ज्याला यक्वहे दु। झी थकालिपिसँ, नायःतेसँ, दाजुकिजापिसँ देःदुनेनं पिनेनं याना वयाच्वंगु ज्यायात संयोजन (Coordinate) यायेफइगु खःसा, अवैतनिककथँ, ई, मेहेनत बियाच्वँपिन्त तःधंगु हःपाः जुयेफु। उकेँ झीगु उद्देष्यया खँ छतानिता थन छिकपिनि न्ह्यःने प्वंका च्वना।

झी नेवाःत नेपाःमित। नेवाःतनं खः, “नेपाली”तनं खः धाइथेँ निखलः मखु। नेपाल देसया नेपाःमि नागरिकया अखण्ड छथ्वः। नेपाल देसया संरक्षण व उत्थान झीसँहे यायेफु। देसया शासन, प्रशासन ख्येले, बर्मु, क्षेत्रि, आः न्हूँकथँ दुहाँ वया च्वपिँ मधेशि, शेर्पा, गुरुङ वा तामाङ जातियात जक तोतातेगु मखुसे, झीसँनं छुख्यले गुलि यायफु उलिया देन यायेमाः। मखुसा, न्हूँगु नेपाःया शासन, प्रशासननं फुक्कँ इमिगुहे जक जुयांतुँ वनी। न्हूँगु नेपाःया शासनख्येले सुदुहाँ वल? राष्ट्रपति यादव, विदेश मन्त्री यादव, शिक्षा मन्त्रि यादव, भूमिसुधार मन्त्री यादव, उपराष्ट्रपति झा, स्थानीय विकास मन्त्री झा, भौतिक योजना मन्त्री गच्छेधर ईत्यादी मधेशी जातिपिँ। प्रधान मन्त्री दहाल प्रमुख बाज्यापिनिगु खँला ल्हायेमागु मखु, सकसियाँ स्यू, छु गथे जुयाच्वन। अले देःया सुरक्षा सुयागु ल्हाते? बल्ल आइजीपि छम्ह गुरुङ जातिया पाखेँ थाहाँ वल। मेपिँला फुक्क बाज्यापिँहेतिनि।

आः सेना समायोजनाँ जुइगु चेन्जँला पासाङ सेनापति जुइधइगु खँ दु। भचासाँ बाँहेलात धायेगुला दहेदु। अएसाँ नेवाःत देःया सुरक्षाया ख्येलेय ल्हाःतये माःलाकि म्वा धइगु खँला लोमंके जी मखु। च्वसँ धा्यधुन, झी नेवाःत कमपिँ मखू धका। नेपाःया संस्कृति, कलानँ देःयात श्रृंगार यायेफुपिँ झीसँ, भास संस्कृति जक मखुसे नेपाःया शासन, सुरक्षा व आर्थिक विकास ख्येलेनं योगदान बीमाल। उकेँहे नेवाःतेसँ बिचायायेमागु ई थ्यंक वयाच्वंगु खँ लुमंका च्वना।

अले छुयाये माःले? सकल नेपाःमिपिन्तः समानता दइगु संविधान दयेकेगु। जातीय व क्षेत्रीय स्वायत्त शासन दयेकीबले झी गनलाः वनीगु झीतः गुलि भूमिभाग बीगुले सरकारँ धका पिया च्वनेगु मखुसे, झीसँ गुलि भूमिभागया संरक्षण व विकास यासे गुलिबाँलाक्क प्रशासन ख्यले देन यायफुले धइगु खँय् ध्यान बीमाःगु खँ थउँया नेपाल मण्डलवासी, नेपाल मण्डलँ पिने च्वँपिँ, अले विदेसे च्वपिँ नेवाः नेपाःमितेसँ इच्छा याना च्वंगु दु। अथे मखुसा, गणतान्त्रिक नेपाःया नक्साय् नेपाल मण्डल व नेवाःतेगु नाँ इतिहास सफुति जक अंकित जुया सिधया वनेफु। ऊके, दकले न्हापाँ झी सकसिनं न्हुँगु संविधान गथेयाना दयेकेमा बिचायायेनु। झी The Newah ब्लगे छिकपिनिगु बु्द्धि व प्रज्ञा जाःगु विचाः इना दिसँ। चान्हेतक्क च्वनासाँ झी The Newah ब्लगयात निरन्तरता बियांतु च्वने।

अले, झी The Newah यात दच्छि केनीगु दिने, फुसा ब्लगयात वेबसाइटे परिवर्तन यायेगु, विदेसी देवनागरि आखःया पलेसा झीगु नेपाल लिपि आखलँहे अपडेट् यायेतः तातुना च्वनागु दु। थुकियात छिगु पाखेँनं थीथीकथँया योगदान बियादीफु। झी फुक्क The Newah !

छिगु कमेन्ट्स् थन क्वसँ च्वया दिसँ। कमेन्ट् छकः जक च्वयादीसा गाः। अप्लोड्यायेतः छुँ भचा ई कायेफु।

Kathmandu, Nepal Mandala - Protesters shut down Kathmandu’s major thorough fares after news came out that two local teenagers Ashish Manandhar and Ritesh Rauniyar, reported missing since Nov. 15 had been found killed in a forest at Thankot, 10 km from downtown. More in Nepal Bhasa.

स्वनिगः हानँ बन्द - थुगुसी १५दँ दुपिँ युवकतेगु हत्याया विरोधे
नेपाल संवत ११२९ कछलागा ३० (आमाइ) बिहिवाः

येँ, नेपाल मण्डल – थनी १३ (झिंस्व) न्हु न्ह्यवःनिसेँ बेबत्ता जुयाच्वँपिँ १५ (झिंन्या) दँ जक दुपिँ युवकत अशिष मानन्धर व रितेश रौनियार निम्हसिगु लाःस थानकोटया जंगले लुयाःवःगु खँ सीदयेवँ आक्रोसजूपिँ स्वनिगः वासितेसँ सिमा पाला मिच्याका जुद्ध सतक, कलंकि, कालिमाटि, बल्कु, प्रदर्शन मार्ग नापँ थायथासये बन्दयागु दु। पुलिसया रिपोर्टकथँ, ताहाचः वासी युवकत निम्हेसिया म्हेः ल्यना च्वंगु घाःपालँ, निन्हु, स्वन्हु न्ह्यवःहे हत्या यानातःगु सीदु।

बेपत्ता जूपिँ मस्ते माँअबुपिसँ थः मस्त बेपत्ताजुया कन्हेकुन्हु हे पुलिसयात रिपोर्टयाःगु जूसाँ पुलिसँ उलि ध्यान मतःगु खँये विरोध यासे, स्वनिगः वासीतेगु सुरक्षा यायेमा, हत्याजूपिँ मस्तेगु लागी सरकारँ क्षतिपुर्तियायेमाः धका माग याःगु दु। -

अपहरण याना जक मखुसे हत्याहे यानाबिल स्वनिगःवासी विचरा निम्हँ मस्तेतः। थ्वला सह यायज्यूगु अपराध मखु। हत्याये लाःपिँ निम्हे छम्ह नेवाः जातिया युवक, छम्ह मधेशि जातिया युवक जूगुलीँहे मखा खय् पुलिसतेसँ थ्व मस्त बचेयायेत वास्ता मतःगु? The Newah

Washignton D. C. - Nepalese here celebrating the Nepal’s 1129th New Year amid hundreds of residents in and around the D. C. led by Ambassador Dr. Sureshchandra Chalise honored Poet Durga Lal Shrestha for his contribution to Nepal’s Bilingual literature. Poet Durgalal known as Janakavi (People’s Poet), born in Kathmandu has hundreds of poem, songs, novels and short stories written in both Nepalese languages of Nepal Bhasa and Khasa Bhasa to his credit. More in Nepal Bhasa.

अमेरिकाय् नेपाल संवत झःझः धायेक हना, जनकवि दुर्गालालयातः अभिनन्दन यातः

वसिंङटन डीसी, अमेरिका – थनया नेवा अर्गनाइजेशन अफ अमेरिकाँ नेपाल संवत ११२९ या लसताय् झःझःधायेक हंगु न्हूँदँ ज्याझ्वलँ जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठयातः अभिनन्दन यातः। जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठँ, अमेरिकाय् वयाःनं नेपाल संवत हनेदयाः थः आपालँ लयतागु खँ धइदिसे, नेपाल संवतयातः राष्ट्रीय संवतया मान्यता दयेमाः धकाः आन्दोलन याःपिँ दथुई थःनँ दुथ्याःगु खँ कनादिल। ३१ (स्वीछ) दँ न्हापाँनिसेँ सुरुयाःगु आन्दोलन थउँ सफल जूगुलिँ थः तस्कँहे लयताःवः धका धइदिल। नापँ अमेरिकाय् थथे थःतः सम्मान याइगु म्हगसेहे मखना धइदीसे, थुज्वःकथँया सम्मानया भारी गथेयाना क्वबिया यंके फई बिचाः याये मफुनिसाँ, अमेरिकाथेँ जाःगु देःसेनं थथे नेपाःमिपिसँ थःगु सम्मान यानादीगुयातः लसता प्वंका दिल।

मेरिलण्डया सिल्वरस्पिङगे शनिवाः सन्ध्याइले जूगु थ्व न्हूँदँया ज्याझ्वय् नेवा अर्गनाइजेशन अफ अमेरिकाया पाखेँ अध्यक्ष राजेश श्रेष्ठ जक मखुसे डीसी क्षेत्रया मेमेगु नेपाःमि संघ संस्थानं जनकवि दूर्गालाल श्रेष्ठयातः अभिनन्दन पौ लःल्हागु दु। व संस्थात व प्रतिनिधिपिँ थथे खः, अमेरिका नेपाल सोसाइटिया पाखेँ अध्यक्ष विष्णुकुमारी थापा, नेपाल अमेरिका पत्रकार संघया पाखेँ अध्यक्ष गिरीश पोखरेल, प्रेस नेपालया प्रधान सम्पादक शास्वत पराजुली, अन्तर्राष्ट्रीय नेपाली साहित्य समाज डीसी च्याप्टरया पाखेँ अध्यक्ष गोविन्द गिरी प्रेरणा, अमेरिका नेपाल वीमेन्स एसोसिएसनया पाखेँ रीता तिवारी, खसखस डटकमया पाखेँ बासु श्रेष्ठ, नेपाल होराइजन्स् डटकमया सुवुप्रताप केसी, पासापुचः अमेरिकाया लक्ष्मण प्रधान, रेडियो दोभानया अध्यक्ष नगेन्द्र पौडेल, ओरेगन नेपाल कमिटिया दया शाक्य, अमेरिकाय् ताहाई च्वना वइच्वम्ह डा. सुकदेव साह व विश्व सन्देशया पाखेँ हेमन्त श्रेष्ठपिसँ जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठयात सम्मान याना दिल।

न्हूँदँ ज्याझ्वया मूपाहाँ, नेपाःयाम्ह राज्यदूत डा. सुरेशचन्द्र चालिसँ न्हूँदँया भिन्तुना देछाना दिसे, थउँ तक्क नेपाःया मेमगु भासाया दथुइ संयुक्त राष्ट्रसंघेहेनं मान्यता प्राप्त जूगु भास नेपाल भास हे खः। प्रजातन्त्र व सांस्कृति शसक्तिकरण छगु मेगुनापँ गाँसे जुयाच्वंगु दु धइदिसे, थुज्वगु संघ संस्थातेसँ झी सकल नेपाःमिपिन्तः एकताया सूत्रे स्वाकातःगु दु धका धइदिल। राज्यदूत चालिसेँ “अमेरिकाय् हे नेपाःया संस्कृति छिकपिनिगु पाखेँ सुरक्षित जुयाच्वगु खनाँ लयता” व धइदिसे, थुज्वःगु ज्याझ्व आइक्यँनं थ्व सिबे बाँलाक्क बःलागुकथँ यायेफयेमा धका राष्ट्र संवत नेपाल संवतया न्हूँदँया भिन्तुना देछाया दिल।

ज्याझ्वया मेम्ह पाहाँ, कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठँ नेपाल थीथी जातजाति भास भासीत सकसिया साझा देः धका धइ दिसे, जातजाति पतिकँयागु नखःचखः मेमेगु जातजातिँनं छखलः मेखलः नापँ मिले जुया हँसा बाँलाइगुलिँ अथेयायेतः ईनाप यानादिल। कलाकार श्रेष्ठँ जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठयातः सम्मान याःगु संघसंस्थातनं सम्मानित जूगु दु धका धइदिल।

ज्याझ्वः ग्वसाखलः नेवा अर्गनाइजेशनया अध्यक्ष राजेश श्रेष्ठँ जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठयात अभिनन्दन पत्र व कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठयातः कदर प्रत्र लःल्हाना दिसे, थःपिसँ दयेकागु टेलिश्रृंखला “१५ गते” यातः समेत जनकवि श्रेष्ठँ च्वयादीगु “सय थरी बाजा..”या म्ये दुथ्याःगु खँ कनादिसे, वयकःथेँ जाम्ह म्येच्वमि आतक्क नाप मलानि धइदिल।

नेपाल संवतया बारे, NOAया संस्थापक अध्यक्ष वेद प्रधान व मेम्ह दुजः डा. महेश्वर अमात्यँ नेपाल संवत व मेमेगु संवतया बारे स्लाइड् शो केनादिल। नापँ, संस्थाया संस्थापक त्रिभुवन तुलाधरँ न्हूदँया भिन्तुना हसना, आदित्यमान श्रेष्ठँ योग व साधानाया बारे नवानादिल धाःसा, सृजन ताम्राकारँ जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठया बारे ९ (गु) मिनेट ताहाकःगु वृक्तचित्र केना दिल।

ज्याझ्वःया निगूगु चरणे, डीसीया मचामस्त व मेमपिँ नेपाःमि कलाकारपिसँ थःथःगु नृत्य नापँ म्ये न्ह्यथना दिल। उकीहे, कलाकार मदन कृष्ण श्रेष्ठँ “खोलावारी खोला पारी” म्ये हालादिल। अले कलाकार संजीव प्रधान, सृजन ताम्राकार, योग्यमान शाक्य, समीर मानन्धरपिसँ थःथःगु कला प्रस्तुत यानादिल।

वहे ज्याझ्वले, दया शाक्यँ च्वया दीगु नेपाल भास विज्ञान सफू “वया प्वाथय् दु” जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठया पाखेँ विमोचन जुल। गौतम दाहालँ न्ह्याकादीगु थ्व ज्याझ्वःले ३ (स्वसः)म्हँ मयाक्क नेपाःमिपिनिगु उपस्थिति दूगु खः। - The Newah

बुखँ व किपाः सुभाय् - दया शाक्य व प्रेस नेपाल
मेगु किपाःत स्वयेतः थन क्लिक् यानादिसँ। अले छिगु कमेन्ट् थन क्वसँ च्वयादिसँ The Newah)

Video Reporting by The Newah

Hisila Yami, the Minister of Tourism and Civil Aviation in the new government led by NCP (Maoist) says that the Newah Rajya (Autonomous State for Newah indigenous community) will not be possible unless the Newah community in the different political camps join forces to demand the Autonomy for Newah Rajya. She said this at a special reception organized in celebration of the 1129th New Year of Nepal Samvat in Kathmandu by Newah Jagaran Manch, a forum of Newah activists of all political and non-political groups to demand state protection and promotion of Newah culture and indigenous rights in their native land, the Nepal Mandala that comprised 12 districts including Kathmandu, Lalitpur, Bhaktapur, and Kirtipur etc.

Expressing her delight over the victory of getting the Nepal Samvat recognized by the new Government of Nepal, she said, the Newah community of the past, built a distinguished culture for Nepal. They were the first to fight for ethnic and linguistic rights and multi-party political system for all Nepalese. They joined forces in the struggle against the dictatorial Panchayat and Gyanendra’s one man rule. As a result, “we all got a federal republic Nepal. We have now got Nepal Samvat recognized as the National calendar. But, these achievements can any time be dismantled by the opponents, if we do not remain vigilant and united at times of need. You must stand together to build your own autonomy. You must continue supporting to build a New Nepal, a new Federal Republic of Nepal” said the Minister, who won from Kathmandu’s No.7 electorate in the historical Constituent Assembly election held April this year. More in Nepal Bhasa on video report compiled by The Newah.

नेवाः राज्य अथेँ वइमखु – हिसिला यमि
नेपाल संवत ११२९ कछलागा १३ (त्रयोदशी) मंगलवाः

ये, नेपाल मण्डल - नेपाल संवतयात राष्ट्रीय संवतकथँ मान्यता प्राप्त जूगु झी सकसिगु लागी तःधँगु हे उपलब्धि खः । झी सकसिगु लागी लसताया खँ खः। नेवाः जागरण मञ्चया पाखेँ न्हुँ दँ ११२९या लसताय् आयोजित भिन्तुना आदान-प्रदान यायेगु तुच्चा ज्याझ्वय् भिन्तुनाया हसना बियादिसे, पर्यटन व उद्दयन मन्त्री हिसिला यमिँ अथे धइदीगु खः। आःयातः नेपाल संवत, राष्ट्रीय संवत् घोषणा यायेगु चुनौतीँ निकास प्राप्त जूसाँ, व्यावहारिक प्रयोगे अझँ यक्कोहे पंगः दनिगु खँ कना दिल। जनयुद्धँ भत्केयानागु सामन्ती सोच व उत्पीडित-उपेक्षित जनताँ पलिस्था याःगु मूल्यमान्यतायातः न्ह्यागुयानासाँ देशी-विदेशी षड्यन्त्रकारीतेसँ कार्यान्वयन यायेगु ज्या जुयाच्वगु दु। अथेहे देसे दुनेहे राष्ट्रिय संवत् नेपाल संवतयातः संकुचित घेराय् सीमित याइगु षड्यन्त्र जुईफु। उकेँ झीफुकसिनँ वाःचायेकातुँ च्वनेमा, माँथाय् संघर्ष यानातुँ च्वनेमाः। अथे मयासा, अथेँ नेवाः राज्य झीतः वइमखु। नेकपा माओवादि जक मखुसे, मेमेगु पार्टिया नेवाः नायःतनं झी नाप मिले जुया झीगु नेवाः राज्य झीसँहे काये फयेकेमा। …………पुवंक स्वयेतः विडियो तिया दिसँ।

नेपाली कांग्रेस सभासद् नवीन्द्रराज जोशी, ध्यानगोविन्द रञ्जित, कृष्ण अमात्य, नेपाः राष्ट्रिय पार्टी सभासद् बुद्ध सायमी, नेवाः देय् दबूया महासचिव पवित्र वज्राचार्य, पूर्वमन्त्री पी. एल. सिं नापँ नेवाः जागरण मञ्च जपानया प्रमुख सल्लाहकार सुवन् वज्राचार्य पिनिगु सहभागिता दूगु, थ्व तुच्चा ज्याझ्व मञ्चया संयोजक सुजीव वज्राचार्य लसकुस यानादिसे, नेवाः संघीय राज्य व्यवस्था व स्वायत्त अधिकार प्राप्तिया लागि सक्षम जुया च्वंगु खँ कना दिल। The Newah

छिगु कमेन्ट् थन क्वसँ च्वयादिसँ।

In an exclusive iterview to The Newah, Former Health & Labour Minister and Human rights’s leader, Dr. Padma Ratna Tuladhar extended his gratitude to all patriotic Nepalese at home and abroad for the success of the three decade old struggle of getting Nepal Era reinstated as the National calendar of the country. This was a great victory of all Nepalese at home and abroad. I am grateful for their continued support extended by celebrating the Nepal Samvat calandar as Nepalese calendar every year in Nepal and many parts of the world said the mild-spoken leader, who went to jail several times along with his compatriots for campaigning for cultural and human rights for all the Nepalese people. The Nepal samvat, Nepal’s long used calendar was banned by Prithvi Narayan Shah, no sooner he conquered the Newah states in the Nepal Mandala some 240 years ago while Rana Prime Minister Chandra Samser Rana imposed Indian Calendar Bikram Era on the people of Nepal. Nepalese leaders of Newah origin launched their campaign for some thirty years to force the government to reinstate the Nepal samvat calendar. Finally, the new Coalition Government led by Nepal Communist Party (Maoist) reinstated the Nepal Samvat as the National Era from the 1129th New Year day on 1129 Kachhalatho 1 (29 Nov. 2008). More in Nepal Bhasa.

नेपाल संवतयातः राष्ट्रीय संवतकथँ पुनःमान्यता प्राप्तजूगु लसताय् सकल नेपाःमिन्तः मंकाखलः नायः झी पद्मरत्नजुया पाखेँ सुभाय्।
नेपाल संवत ११२९ कछलागा ११ (एकादशी) आइतवाः

नेपाल भासा मंका खलःया नायः झी पद्मरत्न तुलाधरजुँ, झी The Newah यात बियादीगु अन्तर्वार्ताय्, नेपाल सरकारँ थुगुसियागु न्हूँदँ ११२९ दँ निसेँ नेपाल संवतयात राष्ट्रीय संवतकथँ पुन मान्यता ब्यूगु देसभक्त नेपाःमित नापँ विदेसवासी सकल नेपाःमिपिनिगु सहयोगँ सफल जूगु खः धका धई दीसे सकल देसभक्त नेपाःमिपिन्तः सुभाय् व भिन्तुना बियादीगु दु। अन्तर्वार्ता वीडियो स्वयादिसँ।

छूँजुया वीडियो खने मदुसा थन क्वसँया टेक्स्ट् ब्वनादिसँ।

“नेपाल संवत धैगु संसारे गनँ मदुगु कथँ थ:गु देसया नामँ स्थापना यानात:गु संवत । छम्ह नेपालि नागरिकँ स्थापना यागु संवत। अथेहे जनता मुक्तिजूगु अवसर स्थापना जूगु संवत। अथेहे नेपा:या इतिहासे दकले ताहाकेक चलेजूगु संवत।११२९ दँ, थउँ तक्क जनस्तरयारूपँ चलेजुयाच्वंगु संवत।अले नेपाल धैगु देस छगु स्वाधीन देस, स्वतन्त्र देस व सार्वभौमिकता सम्पन्न देस। उकीँ थन विदेसी जुजु विक्रमादित्यया नामँ चलेजुयाच्वंगु विक्रम संवत चलेयाय् मज्यू। उकेँ ७ सालँनिसे सुरुजूगु आन्दोलन।प्रेम बहादूर कंसाकार, च्वसापासा पाखेँ सुरुयागु आन्दोलने झी मंका खलः स्वने धुंका २८-२९ दँ न्ह्यवःनिसेँ सुरुजुल। आः थूगु दँय् आःयागु न्हूँगु सरकारँ राष्ट्रीय संवतयारूपे घोषणा यात। थ्व झीगु आन्दोलनया विजय खः। थ्व पद्मरत्न वा मंकाखलःयागु जक मखु। नेपाले फुकसिनँ, अज नेपाल जक मखु विदेसेनँ च्वना अमेरिकाय्, जपानय्, बेलायते इत्यादी थाय् थासय् च्वना नेपाल संवतयात स्वीकार याना न्हूँदँ धका मानेयाना आन्दोलनय् सहभागी जूगुहे थ्व सफलता खः। थुकीया लसताय् नेपाले च्वपिँ सकल देसभक्त नेपालीत अले विदेसे च्वँपिँ सकल नेपालीपिन्तः सुभाय् देछाय् माः।उकेँ जिगु पाखेँनँ सकसितँ सुभाय् सकसितँ भिन्तुना देछाया च्वना। सुभाय् !”

छिगु कमेन्ट् थन क्वसँ च्वयादिसँ।

Tokyo - A senior member of the Nepalese Buddhist delegation to the 24th conference of World Fellowship of Buddhists, Padma Jyoti, (well-known Industrialist and newly appointed Maoist member at the CA) was elected a Vice President of the World’s largest forum of the Buddhists according to Laxmidas Manandhar, the Senior Vice President of Dharmodaya Sabha, Nepal’s premier National Buddhist Federation, who led the delegation to Tokyo conference held 14-16 November, said at a reception accorded in their honour on Monday the 17th in Tokyo. The reception jointly organized by Newah Jagaran Manch (NJM) Japan and Non-resident Nepalese Association (NRN) Japan, was attended by a good number of Nepalese resident in Tokyo and its suburbs including representatives from Newah International Forum Japan, Tamudhi Japan, and Indigenous Nepalese Association. More in Nepal Bhasa.

जपाने विश्व बौद्व भातृत्व सम्मेलनया नेपाःमि प्रतिनिधिपिनिगु लसकुस
नेपाल सम्वत ११२९ कछलागा ७ (सप्तमी) बुधवाः

तोःक्योः, जपान - नोवेम्बर १४ निसेँ १६ तक्क ३ (स्व)न्हुयंक तोःक्योः शहरे आयोजना जूगु २४कःगु विश्व बौद्व भातृत्व सम्मेलने ब्वतिकायेतः जपान झायादीपिँ ७ (न्हे)म्ह नेपाःमि बौद्ध प्रतिनिधि मण्डलया सम्माने नेवा: जागरण मंच (एनजेःएम्) जपान व एनआरएन जपानया संयुक्त ग्वसाले लसकुस ज्याझ्वः सम्पन्न जूगु दु।

नेपाःया दकले न्हापाँगु बौद्ध महासंघ, धर्मोदय सभाया उपाध्यक्ष एवं नेपाःया नाँजाःपिँ उध्योगपतिनिम्ह, पुर्व सांसद लक्ष्मी दास मानन्धर व वर्तमान संविधान सभा सदस्य माननिय पद्म ज्योति नापँ दुजःपिनिगु बौद्ध प्रतिनिधि टोलिया सम्माने आयोजना जूगु ऊगु लसकुस ज्याझ्वः, तोःक्योःया नाकामेगुरोया नेपाल रेष्टुरेन्ट् तिहार दाइनिङया सभाहले म्हीगः सन्ध्याःइले सम्पन्न जुला।

बौद्ध प्रतिनिधि मण्डलया लसकुसयासे, नेवाः जागरण मञ्च जपानया अध्यक्ष सुनिल कुमार शाक्यँ, जपानवासी नेपाःमिते दथुई मैत्री भाव क्वातुकेगु व नेपाःया रोजगारी प्रशिक्षणे लगानी यायेगु मञ्चया उद्वेष्य कनादिल। मञ्चया आर्थिक सहयोगँ थउँकन्हे येँ, हाउस् वायरिङ तालिम शुरु जुयाच्वने धुंकूगु खँ न्यंकादिल। अनँ, नेपाःया सरकारँ नेपाल संवतयात पुनः राष्ट्रीय संवत कथँ घोषणा याःगु लसताय् नेपाल राज्यदूत महामहिम डा. गणेश योन्जन तामाङया मूपाहाँकथँ जुईगु अन्तर्कृया ज्याझ्वः आवइगु डिसेम्बर ७ कुन्हु न्हिनसिया १२ ताइलँनिसेँ थनया तिहार दाईनिङ रेस्टुरेन्ट् सभाहले जुइगु व नापँ कोशी बाढी पीडितजूपिनिया लागी झीसँ मुंकागु चन्दा राज्यदुतजुयातः लःल्हायेगु खँ कनादिसे, जपानवासी सकल नेपाःमिपिनिगु उपस्थितिया ईनाप याना दिल।

लसकुस न्वचूया झ्वःले, एनआरएन जपानया अध्यक्ष भवन भट्टँ, न्हूँगु नेपाले गुलि NRNतेःगु भूमिका दई, उलिहे देसे च्वनाच्वपिँ थनथेँजापिँ प्रतिष्ठित बुद्विजिवीपिनिगु सहकार्ययानं उतिकँहे तःधंगु भूमिका दई। झीसँ NRN मार्फत न्ह्यथनागु द्वैद्व नागरिकताया प्रस्ताव व NBA मार्फत न्ह्थनागु द्वैद्व कर प्रणालीयातः सरकार समक्ष अवगत यायेतःनं इनापयासे, जपानवासी सकल नेपाःमिपिन्तः छगुहे मुल धारे वयेतः इनाप यानादिल।

पाहाँया आसन नवानादिसे, धर्मोदय सभाया उपाध्यक्ष एवं संविधान सभा सदस्य माननिय पद्म ज्योतिँ, विश्व बौद्ध भातृत्व संघे नेपाःया लु्म्बिनि विकास एवं विश्व शान्तिया बारे नेपाःया प्रतिनिधिया नाताँ थःम्हँ न्ह्यथनागु प्रस्तावयात विश्व बौद्ध भातृत्व संघँ अनुमोदन यागु खँ कनादिल। थः राजनीतिज्ञ मखुसाँ गथे माओवादिया पाखेँ संविधान सभा सदस्य जू वन धइगु खँये, नवानादिसे, क्रान्तिकारितेगु पाखेँ थःगुहे कारखानाया बिस्फोटनँ याना करोडौ धेबा नास जूवनसाँ, न्हूँकथँ दयेकीगु संविधानयातः फूगु गुहालि यायेगु इच्छाँ नेपाल सरकारया मन्त्रि परिषदँ यागु नियुक्तियातः स्वीकार यानागु धका दइदिल।

अनँ, नेपाःमि बौद्ध प्रतिनिधि मण्डलया नायः, धर्मोदय सभाया थकालिम्ह उपाध्यक्ष एवं पूर्व सांसद लक्ष्मी दास मानन्धरँ, विश्व बौद्ध भातृत्व सम्मेलने विश्व शान्तिया लागी नेपाःया योगदानयातः च्वछागु खँ कनादिल। थुगुसी, तोःक्योःसँ जूगु २४कःया विश्व बौद्ध भातृत्व महा अधिवेशनँ नेपाःयातः उपाध्यक्ष पदविँ सम्मान याःगु व ऊगु सम्मान पदवी माननिय पद्मज्योतियातः प्राप्तजूगु लसताया खँ न्यंकादिल। न्हूँ नेपाःया उपलब्धिया खँ कनादिसे, न्हापा जपान सरकारँ ब्यूगु करोडौँ येनया लापरवाहि जूथेँ, आ उज्वःगु ज्या मजुल। धर्म, जाति व भाषा प्रति जूगु अवहेलना म्होः जूसे नेपाःया तःधंगु परिव¬र्तन सुरु जुया वइच्वँगु खँ कनादिल। न्वचु सिधेके धुन्का पाहाँ मानन्धरजुँ, नेपाःया नाँजागु लुम्बिनी सिद्धार्थ जन्मजूगु धलोटया किपा, मञ्चयात प्रदान याना दिल।

नेपाःमि बौद्ध प्रतिनिधि मण्डलया लसकुस ज्याझ्वले, मञ्चया प्रमुख सल्लाहकार, बहुजाति समाज विशेषज्ञ एवं मानव अधिकारकर्मि सुवन् वज्राचार्यँ सुभाय् बियादिसे, विश्व शान्तिया प्रतीक बुद्धया जन्मभूमि नेपालवासी सकलेँ नेपाःमि जूसाँ तबिनं समानता व समावेशी खँग्वया अर्थया ज्ञानया अभावँ याना बहुसंख्याया नेपाःमित पीडित जुयाच्वने माःगुया हुनीया खँ उलादिसे, आ दयेकीगु न्हूँगु संविधान सकल नेपाःमि जातिया समानता व समावेशीकरण जुइगु कथँ दयेकेफत धाःसा झी नेपाःमि सकसिगु अपेक्षायात सफल याना शान्तिया पुनर्बहालि याये फइगु व उपस्थित पाहाँनिम्ह सांसदपिनिगु पाखेँ तःधंगु योगदान याये फईगु विश्वाश प्रकट याना दिल। सुभाय् ज्ञापण सिधेका, झी The Newah या जुन व नोवेम्बरया दुनेया बुखँ व बिचाखँ दुथ्यागु The Newah पत्रिका पाहापिँ व उपस्थितपिन्त ईना बियादिल।

नेवाः जागरण मञ्च (एनजेःएम) जपान व एनआरएन जपानया संयुक्त ग्वसाले जूगु थ्व ज्याझ्वःले, तमुधी जपानया अध्यक्ष दिनेश गुरुङ, नेवाः अन्तर्राष्ट्रीय फोरम जपानया महासचिव डा दिनेश मानन्धर, आदीवासी नेपाली संघया ओम गुरुङ नापँ संघसंस्थाया दुजःतेगु उल्लेखनीय कथँया सहभागिता दूगु ऊगु ज्याझ्वःया निगूगु चरने, मञ्चया उपाध्यक्ष कृष्ण बदन जोशीँ टोस्ट् यासे, नेपाःया साःगु भ्वय् सुभारम्भ याःगु खःसा, ज्याझ्वःया संचालन मञ्चया दुजः सविता कक्षपति कपालिँ सफलतापूर्वक यानादिल। - The Newah

Kathmandu, Nepal Mandala - After half a year long debates on regulations for Constituent Assembly (CA) are over, if what has been said is done in Nepal, the process of writing the long awaited main task of the CA members – the constitution writing - should start from this Sunday, the 16th Nov. According to CA Chairman Subhas Nemwang, the regulations for the CA were tabled Tuesday and its smooth passage is expected on Friday. Addressing a programme in Rautahat’s Gaur on Wednesday, he said “the schedule for constitution-making process has already been prepared and that the passage of the regulations would pave the way for the process to begin”. He was also of the view that there should be constant public pressure to make sure the new constitution would be ready in time. “New Nepal will not be like today’s Nepal. The aspirations of people from different sections including Madhesis, Dalits, women and indigenous communities must be reflected in the new constitution,” Nemwang said at the programme (Nepalnews.com, 12 Nov. 08).

न्हूँ नेपाःया संविधान च्वयेतः - कसेः जुइगु ई थ्यंक वल।
नेपाल संवत कछलाथ्व १५ सकिमिला पुन्हि विहिवाः

येँ, नेपाल मण्डल - २४० दँ मछि ताहाकःगु सामन्तवादि, दमनकारी शाह शासनया अन्त जुल। थुलिमछि ताहाकःगु ईया दुने, गुलिमछि नेवाःतेगु ज्यान वन सीके मफुसाँ, सीदयेक, जनयुद्धे १३,०००म्ह नेपाःमितेगु ज्यान वन। जनआन्दोलन १ व जनआन्दोलन २ सँ गुलिसिया ज्यान वन, गुलि घाःपाः जुल, गुलिसिया जागिर चब्बुत, गुलिसिया छु जुल, गनेःयाना स्वयेगु बाकि हे दनि। आः झीगु न्ह्यःने दना च्वंगु दकले तःधंगु चुनौति खः, न्हूँगु संविधान दयेकेगु। सन् १९६२या महेन्द्रँ दयेकूगु संविधान, सन् १९९० या न्हापांगु जन आन्दोलनं दयेकूगु संविधानं जनताया अधिकारया रक्षा, उत्थान, व प्रगतिमूलक जूगु खःसा न्हूँगु संविधान दयेके माःगु मखु। उकेँहे झीगु देसे न्हूँगु संविधान दयेकेत चुनाव यानाहे संविधान सभा बनेजुल। हलिमे गनँ मदुकथँ, संविधान सभाया सदस्यत हे ६०१ म्ह मछि। पार्टिगतकथँ दुथ्यागु थ्व संसदतेसँ नेपाःमि जनताया आकंक्षा गुलितक्क पुरेयाना बीफुपिँ धकाः सीकेगुला दहेदनि। छाय् धासा इमिगु ज्या झीसँ स्वयेगु बाकिहे दनि। पार्टिँ मनोनित् यापिँ जूसाँ जनतायात लिसःबीमापिँ संसदत धका स्यूहे जुइमाः। आः समय वयाच्वन, संविधान च्वयेगु। अले झी संविधान सभाया पिने च्वपिँसँ छुयायेगुले, संविधान च्वइपिँ सदस्यतहे झीसँ ल्येया छ्वयेधुंका हानं झीसँ सना च्वनेमानिला, सःपिन्तः छ्वया बीहे धुननि धका सुम्क च्वना, झी प्रतिनिधितेतः फुक्कँ त्वःता बीगुला, बिचायायेमागु समय थ्यंकःवल। थ्व खँ दकले न्हापाँ वाःचायेकेमाःथेँ च्वँ। अले, झीतः गुज्वःगु संविधान माःले? बिचाःयानागु दुला, संविधान गथे जुईमा धका सुँनं संसदयात धाये, कने यानागु दुला? बिचाः यायेमाथेँ च्वँ। अथे मयातकि, कित संसदतेसँ सःसःथेँ नं यःयःथेँ दयेकीगु संविधानयात झीसँ धायेथाय् ल्यनी मखु। कित न्हापाथेँहे झीगु बिचाः समावेश् मजूगु संविधानहे झीसँ मानेयाय् माली।

गुजोगु संविधान?
झीतः गुजोगु संविधान माःले? “गुजोगु संविधान धायेगु, न्ह्यागुसाँ बाँलाःगु संविधानका जिमित माःगुला” धयाँ सुनानं बाँलागु संविधान दयेका बीमखु। न्हापाला ब्याः यायेगु व छेँ बुँ न्यायेगु, देकेगु उलि अःपूगु ज्या मखु। छकः ब्याः याये धुंकलकि, धुंकलँ। छखा छेँ न्याय् धुंकलकि धुंकलँ। कलानं हिले अःपु मजू, छेँ बुँ हिलेनं अःपु मजु धका बाँलाक्क हे स्वया बिचाःयाना तिनि, ब्याःयायेमाः, छेँ बुँ न्यायेमाः धाःथेँ आ दयेकीगु सविधाननं छकः दयेकलकि दयेकलँ। कलात भातत वइ वनीका, मयःपिन्तः डाइभर्स बियाछ्वये ज्यूनि, छेँ बुँ धइगु थउँ कन्हे गुलि न्याइ, गुलिमीका, धका धाइपिँनं झीगु बिचे मदई मखु। वला रिस्क काय् न्ह्यापिँनिगु खँ। अप्पोयाना रिस्क कायमफुपिँ, मयःपिँ झी नेवाःते बिचे अप्पो दु धायेमा। झीला, छुँछकु थाकुथे च्वंगु यायेमालकि हे, “यायेहे मज्यूगु फुहेमफूगु गेयाना यायगु, का ना, छँहे या” धका तोःता बीगु बानि। अथेसाँ, संविधान दयेकेगु ज्यायातः झी छम्ह छम्हेसिनँ नवाय् माःथाय् नमवातकि सदाँयालागी झीगु म्हुतुप्वाः तीका च्वने माली।

नेवाःतेगु सद्भावना
झी नेवाःत कतःप्रति यक्वहे सद्भावना दुपिँ। दया, माया, ममता धइगुला नेवाःतेके गुलिदु, उलि मेपिन्के दुला धाय् थाकु। उकेँ, नेवाःत झिम्हदुथाय् छम्ह जक खय् पासा छम्हजक दुसाँ अन, “ए वहाँले बुझ्दैन” धका खय् भासँहे खँ ल्हायेगु सुरु याइ। कित व खय् पासाँ धइम्हेसिनंहे “खै केहो मैलेत बुझ्दैन तपाईहरुले के भनेको” धका धया हइ। उलिजक मखु, “नेपालीमा भन्नुसन” धका धयाहइपिँ हे दुथाय् झी नेवाःतेसँ थःगु म्हुतुइ धौ फिनाबी। अले, धाय धका बिचादुपिँनं सुम्क च्वनाच्वनेमालीगु अवस्था गुलिदु, झीसँ चाःसाँ मचाः पहयाइगुला, धात्थेहे मचाःगुला अनुसन्धान याये माथेँ च्वँ। थुलिखँ लुमंकागुया अर्थ खः, झी नेवाःतेसँ वाःचायेके माःथाय् वाःचायेकेमाल। मेःगु अर्थ खः, झीत माःकथँ झीगु संविधान झीसँ हे दयेकेमाल। अथे दयेकेगु चान्स वयाच्वंगु दु। व चान्सयातः गुमे यायेमजिल।

संघीय गणतान्त्रिक लाकि गणतान्त्रिक संविधान?
आः दूगु अन्तरिम संविधानकथँ झीगु देःयात “संघीय गणतान्त्रिक नेपाल (Federal Republic of Nepal)” धका घोषणा जुइ धुंकल। संघीय गणतन्त्र धायेतला गणराज्य संघया शासन प्रणालि (Governance of Federated States) जुइमागु खः। गोगु गणराज्य दयेकेगु धैगुहे सीमदुनि, देस संघीय गणतान्त्रिक नेपाल धका नामकरण जुइधुंकल। थ्वला नकतिनि Ph.D. ब्वना च्वँपि किजा केहेँपिसँ थःगु नाँया न्ह्यःने डाक्टर धका थःत थम्हँ सम्बोधन याना कतपिन्तःनं जबर्जस्तिं सम्बोधन याके हथाय् चाःपिँ किजा केहेँपिनिगु खँ लुमँस्ये वयेकाब्यू। अथे मखुसा, खःजा “संघीय गणतान्त्रिक नेपाल” हे दयेकेगु खः, लिपा गन तन्त्र याना च्वनेगु, का “संघीय गणतान्त्रिक नेपाल” धका आःहे घोषणा याना छ्वःसा जिहे ज्यूनि धइगु हिसाबँ अथे न्ह्यवःहे नामकरण यागु मखा जुई? अथेसाँ, Ph.D. ब्वना च्वँसाँ Ph.D. पास याना डाक्टर उपाधि कायेहे फइ धइगु छुँ हे ग्यारेन्टि मदुथेँ, झीगु देः “संघीय गणतान्त्रिक नेपाल” जुईहे धइगु ग्यारेन्टि गनं मदुनि। संविधान हे बाँलाक्क बने जुइला मजुइला धइगुहे ग्यारेन्टि मदुनि। उकेँहे झीसँ कुतः यायेमाःगु दु। छम्हछम्हेसिनं फुगुकथँ थःके दूगु ज्ञाण, प्रज्ञाँ जागु बिचाः सकसितँ ईना बीमागु समय खः, आः वया च्वंगु।

सर्व हितकारि संविधान दयकेगुली नेवाःतेगु देन
च्वय् लुमंका थै, झी नेवाःत झंझतगु ज्यायाये म्हाँ। अथेसाँ झी नेवाःत सद्भावनादु। उलिजकला सद्भावनाँ यानाँ थःगु अधिकारयात हे लोमंका छ्वय् फुपिँ। अथेसाँ लोमंके मज्यू, झी नेवाःत सुरे जक जुलकि न्ह्याग्गुँ यायेफुपिँ। नेपाःया संस्कृतिया नाँजागु, बहा बही, देःदेगः, दरवारत देकल नेवाःतेसँहे। ज्यान पायेमासाँ, जेःले वनेमाःसाँ, निरंकुश पञ्चायती दमनकारि शासन प्रणलियात दकले न्हापाँ विरोध यापिँ हे झी नेवाःत। राष्ट्रीय पञ्चायत दुनेहे विरोध यायेफुपिँनँ झी नेवाःत। चन्द्र शम्शेरँ देसँ पितेना छ्वसाँ, बुद्धया जन्म सिद्धस्थान नेपाले बुद्धया शिक्षा प्रचारयापिँनँ नेवाः भन्तेपिँ हे। विरेन्द्रया पाले जूगु जन आन्दोलनयेनँ न्ह्यनेलापी आन्दोलनकारितनं नेवाःतहे तिनि। उबले, यलेजूगु घेराउया लीडरत आपालं नेवाःत। अले इन्द्र जात्रायात बीमागु अनुदान सरकारँ छुँहे पूर्व सल्ला मदेक काटे याःबले दँपिँनं नेवाःत। व जक मखु अर्थ मन्त्री डा. भट्टराई यातहे क्षमा फ्वन्केफुपिँनं झीहे नेवाःत। थुज्वगु उदाहरणला गुलिदु गुलिदु। मेगुला छु, नेपाल धइगु नाँ दूगु नेपाल संवत नेपाःया राष्ट्रीय संवत खः धका बिचायाये मफुपिँ नेपाल देसया शासकतेतः ३० दँ तक्क संघर्ष याना राष्ट्रीय संवत धका घोषणा याकाँतिनि तोतल। थुज्वःगु संघर्ष झी नेवाःतेगु लागी जक मखुधका मथूपिसँ थुहे मथू। अएनं थूपिसँ थुइकाहःगु दु। थ्व फुक्क नेवाःतेःगु देन्। नेवाःत मदंगु जूसा, इमिसँ थुलिहे सीका हइमखु। थ्व झीगु लसताया खँ।

आः दयेकाबीनु झीसँहे सकल नेपाःमिपिनिगु अधिकारयात गौरव याईगु, सकल सितः उत्थान याइगु, भीँ जुईगु, देसयातः शान्ति दईगु, संविधान झीसँ दयेका बीनु। आः गुजोगु संविधान दयेकूसा ज्यू धका बिचाः प्वंका हइ दिसँ। गथेयाना न्हूँगु संविधान दयेकूसा, सकल नेपाःमिपिन्त भीँ जुइ? दलित, महिला, जनजाति व आदीवासिया जक मखु लोकतन्त्र विरोधीत जूसाँ, इपिँनं नेपाःमि हे जूगुलिँ ईमितःनं गथेयाःसा थाय् बी फई? अले भचा दुग्यंक धायेगुसा, थीथी नेपाःमि जन वर्गया संरक्षण, उत्थान व प्रगतिया नापँ नापँ झीगु नेपाल मण्डलयातनं गथेयासा पुनर्निर्माण यायेफइ? झीगु भासयात गथे यासा पुनःप्रयोग याये फई? छिगु, छःपिनिगु बिचाः प्वंका हइ दिसँ, बिज्याहुँ। थीथी जातिँ जाःगु सकल नेपाःपिन्तः भीँ जुइगु संविधान दयेके तः गुहाली यायेनु।
- The Newah

Chittadhar Chuka, Kathmandu, Nepal Mandala - Prime Minister Pushpa Kamal Dahal “Prachanda” unveiled a life-size statue of Nepal Bhasa poet Chittadhar Hridaya at Kalimati intersection in downtown Kathmandu Saturday. The statue has been erected in a small garden at the roundabout and faces west. On the occasion, the intersection was also renamed Chittadhar Chuka in honour of the poet, who dedicated his life, faced imprisonments during repression and even donated his property for the promotion of his mother tongue, the Nepal Bhasa. He is known to be the single most influential personality in Nepal Bhasa in modern times. More in Nepal Bhasa.

झी नेपाल भास कवि केसरी चित्तधर ह्रदयया सालिक थन
नेपाल संवत ११२९ कछलाथ्व ११ (एकादशी) आइतवाः

चित्तधर चुक, येँ, नेपाल मण्डल - झीगु माँमाय् नेपाल भास व साहित्ये दकले ताहाकःगु चिनाखँ “सुगत सौरभ” च्वयादिया नाँ जाम्ह, नापँ आपालँ चिनाखँ, बाखँ, च्वया झीगु भास व साहित्ययातः तःधँगु योगदान बियादीम्ह कवि केसरी चित्तधर ह्रदय (सन् १९०६-१९८२) यागु योगदानयात सम्मान यासे वयकःया झ्वाता (सालिक) प्रधान मन्त्रि पुष्प कमल दहाल प्रचन्डँ म्हिगः सुथय् कालिमाति चुके उलादीगु थ्व बुखँ नेपाःदे व विदेसे च्वनाच्वँपि झी नेवाःतेगु लागी छगु तःधँगु लसताया खँ खः।

झी चित्तधरजुया थ्व झ्वाता दयेकेत जूगु खर्च ९,३२,००० तकाया दाँ, वयकःया भिंचा केशरी लक्ष्मी मानन्धर मयजु व येँ महानगरपालिकाँ तयादीगु खःसा, झ्वाता निर्माण समिति, नेपाःया माराथन तारा बैकुन्ठ मानन्धर भाजुया अध्यक्षताय् स्वंगु खः। लुमंके बहजू, सन् १९९२ (झिंगुसः व गुइनिदेँ), नँ नेपाल सरकारँ झी चित्तधरजुयागु किपा दूगु हुलाक टिकट दयेका वयकःयात सम्मान याना बिल।

नेपाल भास साहित्य उत्थानया आन्दोलने दकले न्ह्यनेलाःगु धिसिलाःगु पला ल्ह्वना थःगु माँभासया लागि ज्यासनादीम्ह कवि चित्तधर ह्रदययात राणा, शाहकालिन शासकतेसँ आपालँ दुख बिल। सन् १९४१ (झिंगुसः व पीछदेँ), “माँ” धैगु शीर्षके नेपाल भासँ कविता च्वल धका ६ (खु)दँ तक्क जेःले थुनाबिल। जेःले च्वच्वँहे वयेकलँ “सुगत सौरभ” धैगु बुद्ध गुण वर्णनाया ताहाः चिनाखँ च्वया दिल। न्हिथँ जा ज्वना वनीम्ह केहेँ मयजुँ व चिनाखँया पाना छपाः निपाः याना पितहया लिपा प्रकाशने हया दिल।

झी कविकेसरि चित्तधरँ नेपालभास साहित्ययात न्हूगु तत्व दुथ्याका दिसे, न्हूगु पहः स्वानादिल। भासया उत्थानयात संगठित योगदानया आवश्यकता खंकादिसे, नेवाःपासापिँनापँ सन् १९५१ (झिंगुसः व न्येःछदेँ), नेपाल भास परिषद पलिस्था याना दिल। झीगु भाय् नेपाल भास व साहित्यया उत्थानयालागी चिनाखँ, बाखँ च्वया यानादीगु योगदान जक मखुसे, थःगु छेँ बुँ सम्पत्ति नापँ भासया लागी त्याग यानादिल। थ्व थउँया समाजे नेपाल भासया लागी तस्कँहे च्वछाये बहगु सेवा व योगदान खः। वयकलँ च्वयादीगु चिनाखँ, बाखँ गुलि स्वयेफत धाःसा उलिहे झीगु भासयातः वयकःयागु गुलि योगदान दु धइगु सीइके फइ। “सुगत सौरभ” छगुला झी सकसिनँ मस्वःसे हे मज्यूगु ताहा चिनाखँ खः। -The Newah

Sagar Man Bajracharya and Kamal Tuladhar contributed to this article and provided the photos.
छिगु कमेन्ट् थन क्वसँ च्वयादिसँ।

Basantapoo, Kathmandu, Nepal Mandala - The Nepal Era, Nepal’s national lunar calendar suspended by the “unification” of Prithvi Narayan Shah some 240 years ago and replaced subsequently by Bikram era, was finally reinstated by the cabinet of New Nepal. Re-announcing of the decision, Prime Minister Pushpa Kamal Dahal “Prachanda” congratulated the Nepalese at home and abroad on the auspicious occasion of the 1129th New Year on the 1st of the Lunar calendar at a special celebration held at Basantapur in Kathmandu on the 29th October. He also thanked all those particularly the Newah leaders for their three decade long campaign to bring back the glory to the Nepal Era calendar. The Prime minister also reiterated that the Nepal Era was a calendar of all Nepalese people not one belong to the Newah community only as some used to interpret.

We, at The Newah, take the reinstatement of Nepal Era as a greater cause for rejoice by all Nepalese as one nation. We extend our heartfelt gratitude to the Prime Minister and his cabinet and the parties in the government and all who fought and supported for this cause! - The Newah.
More in Nepal Bhasa.

name=”allowFullScreen” value=”true”>

नेपाल संवतयात राष्ट्रीय मान्यता बिल
नेपाल संवत ११२९ कछलाथ्व ९ (नवःमी) आइतवाः

बसन्तपू, येँ, नेपाल मण्डल - नेपाल सरकारँ “नेपाल संवतयात राष्ट्रीय मान्यता बिल” धैगु खँ न्यना खुसी मजुइपिँला सूँहे दइ मखुथेँ च्वँ। दुसा, कित वहे नेवाः जातियात सहमयाइपिँ जक, कित “नेपाल” व “नेवार” खँग्व या अर्थ ध्वाःमथूपिँ जक जुइमा। अथेसाँ, छगु खँ झीसँ बाँलाक्क थुइकेमाःथेँ च्वँ। “नेपाल संवत नेवाःतेगु संवत जूगुलिँ नेवाःतेगु मागयात पुरायायेगु कथँ नेपाल सरकारँ थ्व संवतयातः राष्ट्रीय मान्यता बिल” धैगु कथँ मखुसे, “नेपाःया राष्ट्रीय संवत नेपाल संवतयात एकीकरणकारि व इमि पुस्ताँ तयातःगु अवरोधयात लिकया नेपाल संवतयात पुनर्संचालन यागु” धैगु कथँ कायेमाथे च्वँ। थुकियात ज्यान पाना सनादीपिँ नेवाः नायःत नापँ सकल नेवाः जनता व थ्व सःयातः न्यना ब्यूगु आयागु सरकारयात झी सकसिनँ दुनगलँनिसे सुभाय् बीनु। नापँ सीदयेकनँ मदेयकँ झीतः गुहालि यानादीपिँ सकल नेपाःमिपिन्तनं झीगु कृतज्ञता प्वन्केनु। नेपाल संवत हानँ राष्ट्रीय संवतकथँ छेलेदइगु थ्व मौकायात झी सकसिनँ झःझः धायेक हने बहजू। ऊकेँ न्हूँदँ सिधःसाँ, नेपाल संवत राष्ट्रीय संवतकथँ पुनर्संचालन जूगुया लसताय् झी नेवाः पासापिँनँ, मेगु जातिया पासापिँ नापँनं खुसियालि पार्टि नेपालेनं विदेसेनं न्यायेके बहजू।

सुनाँ गनँ, छु देःसे च्वनादीपि नेवाःतेसँ वा नेपाःमितेसं नेपाल संवत राष्ट्रीय संवत पुनर्संचालन जूगु खुसियालि मानेयागु बुखँ झीगु थ्व ब्लःगँ न्ह्यथनेगु रहर यानाच्वना। - The Newah
छिगु कमेन्ट् थन क्वसँ च्वयादिसँ।

NEWAH LEADERS - Notes

Ganesh Man Singh, Puspa Lal Shrestha were two Newah leaders among the four erstwhile political leaders that included B. P. Koirala, and Man Mohan Adhikari, to free the county from the shackles of Rana oligarchy. “I started attending political meetings and was very much inspired by Ganesh Man Singh,” said Kul Bahadur Khatri (82), once a son of very rich man in Dang, and an adapted son of Priya Raj(the son-in-law of Chandra Shamsher Rana) at his Thamel Palace now spends time at the building of the Association of Sufferers from the Maoists in Nepal (ASMN) in Kathmandu, said at an interview with Ekantipur’s Reporter Ghanasyam Ojha. He said he was also influenced by Marxism and began thinking of advocating it. Read more